ΝΤΕΛΙΑ ΡΕΞΡΟΘ (του Κέννεθ Ρέξροθ)

απεβίωσε τον Ιούνιο του 1916

Κάτω από τα απεριποίητα κίτρινα τριαντάφυλλά σου,
Ντέλια, σήμερα είσαι νεότερη
Από το γιο σου. Δυόμιση δεκαετίες -
Ο οικογενειακός τάφος έγειρε ελαφρά,
 Κι εκείνος ξεπέρασε τη λειψή ζωή σου.
Στην άλλη άκρη του κτήματος,
Δίπλα στις ιτιές του αργού ποταμού,
Βαθιά στη γη, τα άσπρα πλευρά διατηρούν
Το σχήμα από το φλογερό, προσεχτικό σου στήθος·
Το λεπτό κρανίο, τον ενθουσιασμό του πνεύματός σου.
Και στα δάχτυλα η ανάμνηση
Από Σπουδές του Σοπέν, και στα πόδια
Αργά βαλς και σαμπάνια λίγο πριν τον ύπνο.
Και η λευκή Πανσέληνος του καλοκαιριού,
Που έβλεπες άγρυπνη όλη την τελευταία νύχτα,
Βλέπει την ιστορία να γεμίζει τις ερήμους
Και τους ωκεανούς με πτώματα, για άλλη μια φορά·
Και αντικρύζει στο ανατολικό παράθυρο εμένα,
Καθώς σε ξεπερνώ στη μέση ηλικία
Και στη γνώση, πέρα από την αγωνία σου και το χαμό.

1943/44


(μετάφραση χ.ζ. , πρωτότυπο εδώ)
.......

ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΑΝ ΝΕΑΡΟΣ ΑΝΑΡΧΙΚΟΣ (του Κένεθ Ρέξροθ)

1917-18-19,
Ενώ τα πράγματα συνέχιζαν στην Ευρώπη,
Η πιο συνηθισμένη μας λέξη για την περιφρόνηση ή τη βρισιά
Ήταν «bushwa». Τη χρησιμοποιούσαμε σωστά,
Αλλά νομίζαμε πως ήταν στα γαλλικά η «μαλακία».
Ζούσα στο Τολέδο, στο Οχάιο
Στην οδό Ντέλαγουερ, τη γραμμή
Ανάμεσα στις φτωχές και τις πλούσιες γειτονιές.
Παίζαμε στους λόγγους κοντά στο Τεν Μάιλ Κρικ,
Και κατά μήκος του γηπέδου του γκολφ στο πάρκο της Οττάβα.
Υπήρχαν δύο κατηγορίες παιδιών, και δεν είχαν
Τίποτα το κοινό: τα πλούσια παιδιά
Που δούλευαν σαν βοηθοί του γκολφ, και τα φτωχά παιδιά
Που βούταγαν τις μπάλες του γκολφ. Εγώ ανήκα στο
Σωτήριο γκρουπ των εξαιρέσεων
Που, μετά το σκοτάδι, και στις βροχερές μέρες,
Ξεγλιστρούσαμε και χέζαμε μέσα στις τρύπες του γκολφ.


(μετάφραση χ.ζ.)

πρωτότυπο εδώ

.......

ΚΩΔΙΚΕΛΛΟΣ (του Kenneth Rexroth)

Η περισσότερη από την παγκόσμια ποίηση
είναι τέχνασμα, κατασκευή.
Κανείς δεν τη διαβάζει
εκτός από ακαδημαϊκούς.
Μετά από μια γενιά
έχει γίνει τόσο σούπα,
που δε μπορεί πια να φαγωθεί.
Λίγα είναι αυτά που δεν έχω
διαβάσει, και ήταν σίγουρα ανιαρά.
Λαμαρτίνος - Γκόουερ - Τάσσο -
ή οι μεταφυσικοί
του Κέιμπριτζ, αρχαίοι ή μοντέρνοι,
και οι Αμερικανοί πίθηκοί τους.
Φυσικά για χρόνια η καθεστηκυΐα
τάξη της αγγλικής ποίησης
υποστήριζε ότι αυτό ακριβώς
είναι η ποίηση, μια απρόσωπη
κατασκευή, όπου οι προσωπικές
αντωνυμίες δεν επιτρέπονται ποτέ.
Αν εφαρμοσθεί αρκετά σχολαστικά,
μια τέτοια θεωρία
παράγει στην πράξη
το αντίθετό της: Η ποίηση
του Έλιοτ και του Βαλερύ
σαν αυτή του Πόουπ, δεν είναι απλά
προσωπική, είναι έντονη,
υποκειμενική ονειροπόληση
ενδόμυχη και αποκαλυπτική,
απρεπής αν θέλετε,
σαν τις αδιακρισίες
του ψυχαναλυτικού ντιβανιού.
Υπάρχει πάντα αρκετός
λόγος τρόμου στη
χρήση της αντωνυμίας, «εγώ».

(μετάφραση, χ.ζ.)

πρωτότυπο εδώ

.......

ΔΕΡΜΑΚΑ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΔΙ

Μια έκρηξις συναισθημάτων
Αμοιβαία
Ανθρώπου και πετραιλαιοσπηλίδας σ’ ένα κανόνι 

Το κανόνι κάνει «μπαμ»
Ο άνθρωπος διασχίζει τους αιθέρες 
Φωνές ακούγονται: 
«Δεν είναι κθόνι δεν είναι ραλαλά» 
Απαντούν οι Πράοι: 
«Είναι δερμακά για πανταλάδι» 
Ψίθυροι κατακλύζουν το σύμπαν και μετατρέπουν σκυλιά σε σεισμούς 
(Μετά χίλια χρόνια) 
Γύρω απ’ τον Κρόκο ένα νύχι 
Πάνω του γυρνάνε μεθυσμένοι 
Προάνθρωποι και προπετραιλαιοσπηλίδες 
Ο ΩΜ 
Πλασάρει μια καινούρια συσκευή, 
ΤΟ "ΚΑΝΟΝΙ" 
Και τα Πλοφώνια αναφωνούν: 
«Δερμακά για πανταλάδι»

.......

Το Ζήτημα

Ένας – ένας οι απλοί άνθρωποι γκρεμίζονται
μπροστά στην προέλαση του lifestyle.
Ένα – ένα τα απλά μαγαζιά σβήνουν
μπροστά στις μοδάτες επιταγές της τηλεόρασης.

Ναι μεν άφραγκοι, ναι μεν μπουλούκι,
ναι μεν αδιάφοροι,

- ο sommelier και ο bartender είναι εδώ
για να σας μάθουν τι λάθος κάνατε τόσα χρόνια.

Σιχαμένα φρέσκα ζυμαρικά,
ροζ ενθυμήματα κρασιού που κυλάνε
σε κολωνάτα ποτήρια, πιάτα και εστιατόρια
βραβευμένα με αστέρια Michelin
υπόσχονται να σπάσουν την ανία ενός ανθρώπου
που πάσχισαν να γίνει καταναλωτής.

«Στο μυαλό είναι ο στόχος!»
- λόγια παλιά μα τόσο αληθινά.

Το ζήτημα, για μια ακόμα φορά, δεν είναι το χρήμα,
δεν είναι καν η γελοία ζορισμένη αισθητική.

Το ζήτημα είναι και πάλι η αξιοπρέπεια.





------------------------------------------------------------------------

(Στα πλάγια γράμματα, στίχος της Κατερίνας Γώγου)


.......

Οι Απόψεις

Δεν ξέρω αν έχει νόημα
να εκφράζει κανείς άποψη
μέσα σε αυτό τον ωκεανό των απόψεων.

«Μα γιατί σωπαίνουν οι ποιητές»;
Φώναζαν παλιότερα.
Ίσως γιατί ήταν ποιητές - γι' αυτό.

Σε αυτή την πλημμύρα
των ελαχίστων απόψεων,
σε αυτό το βομβαρδισμό της ασημαντότητας,
ίσως ο μόνος που θα άξιζε τελικά
να έχει άποψη,

Αυτός, o άνθρωπος με την πιο
κοφτερή κρίση,
με το πιο καθαρό μυαλό,

Mάλλον το μόνο που θα ήθελε να κάνει
θα ήταν να τρέχει.

Να τρέχει και να τρέχει,
να τρέχει να σωθεί
να σώσει το ταλαίπωρο μυαλό του

- ή τουλάχιστον

έτσι φαντάζομαι




.......

Του Νεκρού Αδελφού

Τόσες συγχορδίες αμερικάνικες

Τόσες μελωδίες
που τελειώνουν στο νούμερο Οχτώ

Τόσοι και τόσοι στίχοι

Σαν να μεταφράστηκαν
Εψές

Από τα εγγλέζικα

Τόσα τραγούδια

Θεέ μου

Κανείς δεν έχει διαβάσει
«Του Νεκρού Αδελφού»;



.......

Φεγγάρια

Φεγγάρια

φεγγάρια όμορφα

που βλέπω τα βράδυα

στο δρόμο προς το χωριό



Πού να τα δουν στην Αθήνα...



Να τα ανεβάσω!

Να μείνουν ανεβασμένα

να μάθουν όλοι στα πέρατα

τι πράγματα όμορφα

κάθε μέρα εγώ

βλέπω .......

Πρόχειρες

Πρόχειρες σχέσεις

αδιάφορες


αυτό που εσύ λες ανοχή

εγώ το λέω

αδιαφορία


θα πλατσουρίζουμε αιωνίως

ο ένας

στα ρηχά νερά του άλλου


έχοντας καρφωμένη στο νου

την και καλά αίσθηση


της ελευθερίας

στην ουσία της

.......

CREDO

Πιστεύω στην καλλιέργεια.

Όσον αφορά στη ζωή:

Αν καλλιεργείς το θάρρος , θα λάβεις θάρρος.
Αν καλλιεργείς τη μελαγχολία
-κάτι που πάντα σιχαινόμουνα-
θα λάβεις μελαγχολία.

Αν καλλιεργείς την ευαισθησία,
τη σκληρότητα ή το μίσος,
θα λάβεις φυσικά
τα ανάλογα αποτελέσματα.

Αν καλλιεργήσεις μια Τέχνη βαθιά,
αν μάθεις τα μυστικά της,
θα γίνεις Μάστορας σε αυτή την Τέχνη
θα γίνεις Τεχνίτης.

Τίποτα παραπάνω.

Αν ακολουθήσεις μια φιλοσοφία,
μια συγκεκριμένη στάση
πάνω στα θέματα της ζωής,
θα γίνεσαι όλο και καλύτερος
στο δρόμο αυτό που διάλεξες,
θα γίνεσαι τέλειος.

Όμως χρειάζεται
επίσης

Να μπορείς να δέχεσαι,
ουσιαστικά και βαθιά.
Να μπορείς να απορρίπτεις,
ουσιαστικά και βαθιά.
Να μπορείς να αντέχεις.

Να μπορείς να καλλιεργείς
μέσα σου τη Φύση,
όσο μακρυά κι αν πιστεύεις
ότι αυτή βρίσκεται.

Και γι' αυτό το λόγο,
χρειάζεται να είσαι σκληρός
και μαλακός ταυτόχρονα.

Αυτά είναι όλα.

Αυτή είναι η καλλιέργεια
ολόκληρη,
στην οποία πιστεύω. .......

Με Την Αλήθεια

Ας ζήσω ακόμα με λίγο ψέμα.


Ακόμα λίγο,

Ακόμα λίγο.


Αφού με την αλήθεια


Δε γίνεται εγώ

Δε γίνεται πια

Εγώ

Να ζήσω. .......

Ήθελα

Ήθελα να σε ζωγραφίσω
Μα είναι οι ώμοι μου τόσο σφιγμένοι

Στον ύπνο μου σ' είδα
Με το όμορφό σου χαμόγελο

Ξέρω, δεν το παλεύω πια
Αφήνομαι στη δίνη
Των καθημερινών πραγμάτων
Στις παρυφές του δικού τους ορίζοντα

Καμιά φορά, πίσω απ' τις σκιές
Σε βλέπω
Και όσο σε βλέπω
Δεν κάνω λάθος, όχι
Όσο το χαμόγελό σου δείχνει το δρόμο
Είμαι καλά και βαδίζω
Φτιάχνω πράγματα
Σχεδιάζω, θαρρείς και όλα είναι έτοιμα από πριν

Γιατί η χαρά πάντα περνούσε
μέσα από εσένα
Γιατί πάντα ήξερα
Ότι στο δρόμο αυτό το μοναχό

Πάντα όλοι χρειαζόμαστε δυο μάτια

Δυο μάτια βαθιά, όμορφα
Δυο μάτια βαθιά, έμπιστα
Να κοιτάμε
Να αγαπάμε
Να ελπίζουμε

.......

ΤΟ ΣΥΝΤΡΙΒΑΝΙ νο2

Κυρίες και κύριοι

Κλικ-κλακ κάνει η πόρτα

Μπλεχτήκαμε Πρόδρομε,

Ο πατέρας μου με ξέρασε σ’ ένα βιριγκάνι

Με το μονόκλ μου βλέπω ένα άλλο ηλιακό οίδημα

Κι ένα συντριβάνι

Στην Τεχεράνη

Το συντριβάνι κάνει πλατς-πλουτς και ούλτα-εεε!

Πάνω πίνουν πανανάνα

Ο Πλεπλέξης πλεκουράει

Γάβου-γάβου κάνει ο Λαγός

Ο Μπόκος έφτασε στο χτένι

Να μια προοπτική αποχετευτικού σωληναρίου

Στην δευτέρα και στον κύβο

Κύριε των δυνάμεων!

.......

Φτηνιάρικο Ρετάλι

Είπαμε πως οι σχέσεις μας
ήταν για χρόνια σχέσεις εξουσίας
-και ξεχάσαμε να σχετιζόμαστε.

Στο βωμό
της αποτίναξης του ζυγού
αποτινάξαμε και κάθε γλυκιά φροντίδα
για τον άλλον.

Τα συναισθήματα απειλούσαν.
Κινδυνεύαμε να παρακαλέσουμε
για λίγη ζεστασιά, όπως παλιότερα.
Έτσι, τα πνίξαμε.

Η αξιοπρέπεια παρεξηγήθηκε.
Στην ίδια θέση πρόβαλλε κάτι ογκώδες,
κάτι μεταξύ εγωισμού
και ανώριμης περηφάνειας.
Υπεροψία από το πουθενά, που λένε.

Η αλληλεγγύη έγινε φτηνιάρικο ρετάλι
να καλύψει το φόβο της εμβάθυνσης
στον άλλο.

Το άλλο φύλο έγινε πια εχθρός,
ή στην καλύτερη περίπτωση,
αέναος ανταγωνιστής.

Και ολίγον από αλκοόλ.
Και ολίγον από ουσίες.
Και ολίγον από χαβαλέ.

Χάσαμε τόσα,
ώστε για να λυθεί η παρεξήγηση
χρειάζονται χρόνια
πράξεων και συζητήσεων.

Η απογοήτευση, ή μια πληγή,
κρατά το εισιτήριο
για τον υπέροχο αυτό κόσμο,
που έστησε ο Μεγάλος Ευρωπαϊκός Πολιτισμός
στον εαυτό του.

.......

Ένα κι ένα

To μποέμ οδηγεί στο κάψιμο.
Πόσο πιο απλά να το εξηγήσω;

Η αερολογία, ιδιαίτερα αυτή του γαλλικού τύπου,
αποτελεί στη σημερινή Ελλάδα
παπαρολογία μικροαστικής κοπής, για να ακριβολογούμε.

Το συγκεκριμένο
πάντα θα είναι ο θανάσιμος εχθρός
οποιουδήποτε νεφελώδους οράματος,
οσοδήποτε φαντασμαγορικό κι αν είναι.

Ένα κι ένα κάνουν δύο,
εν τέλει.

Πόσο πιο απλά να το εξηγήσω γάτες;
.......

Όταν ξαπλώνεις

Όταν ξαπλώνεις τυλιγμένος
στα σκεπάσματά σου το βράδυ
να μη στενάζεις.

Οι αποτυχίες κι οι έγνοιες να μη θολώνουν
το στενό ορίζοντα της ζωής σου.

Αλλά να χαίρεσαι.

Να ευχαριστείς τα αστέρια
γι' αυτή σου την κατάσταση.

Γιατί αλλού πεθαίνουν.

Γιατί σε άλλα μέρη τρέμουν από το κρύο,
γιατί κάπου αλλού προσπαθούν να κοιμηθούν νηστικοί.

Γιατί αλλού ο φόβος για τη ζωή
συνοδεύει σαν σκιά κάθε τους βήμα.

Έτσι, τυλιγμένος σφιχτά στο πάπλωμά σου,
να μην αφήνεις τις έγνοιες και τις ανησυχίες
της άλλης μέρας να σου πάρουν το μυαλό.

Μόνο να γνωρίσεις αυτά που έχεις,
να χαίρεσαι,

και να ευχαριστείς τα αστέρια
γι' αυτή σου την κατάσταση. .......

Ξένοιαστη Μάζα

Όταν οι άνθρωποι βαριούνται συνεχώς
κάτι συμβαίνει
όταν περιφρονούν την ποιότητα
όταν φεύγουν απ'την ομορφιά
κάτι δεν πάει καλά.

Όταν οι ώρες τρέχουν σαν άλογα,
ίδια και απαράλλαχτα
όταν όλοι είναι εντάξει
και όλοι μόνοι τους
όταν τα ψεύτικα χαμόγελα
μετατρέπουν τους ανθρώπους
σε αποτρόπαια κτήνη
τότε γίνεται φανερό ένα πρόβλημα.

Η στιγμή που τόσο εξυμνήθηκε -
δεν υπάρχει.

Οι λέξεις πια δεν είναι λέξεις
αλλά δικαιολογίες
κούφιοι σοβάδες
πέφτουν και γίνονται σκόνη,
τρίμματα σε ένα άδειο δωμάτιο.

Οι λέξεις σαν δε βγαίνουν απ' την ψυχή
τότε χαιρέτα μας
τότε κλάψε μας
τότε ας ξεχάσουμε το δρόμο
που έπρεπε να ακολουθηθεί
ας ξεχάσουμε την πορεία
που έπρεπε να δρομολογηθεί
ας αφήσουμε πια τις ανοησίες.

Ας βγούμε λοιπόν έξω ένα βράδυ
να πιούμε όσο θέλουμε,
όσο τραβάει η ψυχή μας

Ας γίνουμε επιτέλους ξένοιαστοι,
μάζα κι εμείς μέσα σε κείνη την μάζα,
τη φοβερή
που άλλοι αλλού αιωνίως
όρισαν τη μοίρα της. .......

Ο Δημιουργός

Στο σαλόνι μου συνωστίζονται ο Βιζυηνός
με το Θεοτόκη, ο Μπόρχες με τον Τανιζάκι
και ο Κολοκοτρώνης με τον Τάκη Σινόπουλο.

Τα λογοτεχνικά περιοδικά εναλλάσσονται με τα κόμικ,
η Ιστορία Τέχνης με τα βιβλία της μουσικής,
ο Γιουνγκ, ο Εκκλησιαστής και ο Λάο Τσε
δίνουν μαθήματα ζωής ο ένας στον άλλο.

Η «Ιστορία Σουλίου και Πάργας» συνοδεύει
την Ψυχολογία των Μαζών.
Οι Ισλανδικές Σάγκες και τα τραγούδια της Ωκεανίας
σιγοντάρουν την παράνοια του Μιχάλη Κατσαρού,
στριμώχνονται δίπλα σε ένα χοντρό τόμο «Αλγορίθμων στη Μουσική»,
και όλα ακολουθούν τελικά τη μάνα των τεχνών,
την Καλλιέργεια της Γης.

Πρακτικό κλάδεμα, Εμβολιασμοί, η Ελιά, το Αμπέλι.

Όρεξη να 'χεις να διαβάζεις.
Όρεξη να 'χεις να διαβάζεις, να φαντάζεσαι
και να πλάθεις εικόνες.
Να κάθεσαι με βροχή ή με κρύο και να διαβάζεις.

Και όσον αφορά τη δημιουργία;

Αυτός που θα κλείσει τα αυτιά του
τις περισσότερες φορές την ώρα που φτιάχνει,
αυτός είναι

και ο Δημιουργός.





.......

Η Ζωή

Μια σταγόνα πέφτει
στο μάγουλο

Μια κρύα δροσιά
σηκώνει
τις τρίχες στο σβέρκο

Η κοπέλα έφυγε
με το μυστικό,
στο χαμό της

Άλλες ήρθαν, έφυγαν
μαζί πάντα
τα μυστικά τους

Η ζωή είναι
δυστυχώς έτσι
δεν την συλλαμβάνουμε

Αργούμε κάπως

Κι όταν τελικά
κάτι αγγίξουμε
φεύγει και η ίδια από κοντά μας,

Αυτή η Άγνωστη Μελαμψή Κυρία

H Ζωή
.......

Όνειρα Άλλα

Ταξιδεύοντας αυτό το καλοκαίρι
είδα πολλά, πολλά.
Όχι τέρατα και σημεία, όχι φρικώδη φοβερά,
πάντως όμως σίγουρα θαυμαστά.

Πάνω σε βουνά,
λίμνες που γυάλιζαν
χερσόνησοι χώνονται μέσα,
αγρια αμπέλια τα πρωινά, αδέσποτα
κατσίκια την ημέρα,
πρόβατα ήρεμα το σούρουπο.

Αυλές προσεγμένες
αυλές χρωματιστές
αυλές με γλάστρες, λουλούδια
βαμμένες πόρτες
μπαλκόνια στην κόψη ενός βουνού.

Σπίτια,
έρημα σπίτια
παρατημένα σπίτια
αγριόχορτα που πνίγουν τις ελιές
χωράφια με βάτους
κυπαρίσσια μέσα σε σπίτια ξέσκεπα
ο αέρας θερίζει έρημα καταφύγια
κι απέναντί σου η Αλβανία, η Ελλάδα, η Βουλγαρία,
είναι το ίδιο.

Οι άνθρωποι φύγανε
άφησαν πίσω τους σόμπες με ξύλα
πόρτες από λαμαρίνα
αραιοκατοικημένα καφενεία
έρημους στάβλους χέρσες καλλιέργειες
μελίσσια που πετούν αδέσποτα
αντίκες να παλιώνουν όπως τα χωριά τους,
γονείς και παππούδες πίσω τους.
Στα μεγάλα κέντρα ή στο εξωτερικό,
όπως άλλωστε και τώρα.

Ζητώντας τι;
Σε καιρό ειρήνης, από μια ευλογημένη γη
σε κάνει να φύγεις τι;

Είναι ένα άλλο όνειρο.
Είναι ένα άλλο όνειρο, ένας άλλος στόχος.
Πρόκειται περί ενός διαφορετικού συστήματος αξιών.
Η ζωή ίσως ακόμα μπορεί να εξαγοραστεί, να κερδηθεί,
ν’ ανθίσει, μιλάμε όμως εδώ
για ένα εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής.

Τι κι αν «Είναι τα μήλα κόκκινα τα σταφύλια μου μέλια»;
Τι κι αν «Παίρνω τα ζαγαράκια μου να πάω να κυνηγήσω»;
Το όνειρο διαφωνεί. Το όνειρο πλήττει.
Το όνειρο διατάζει πια αλλού,
δείχνει αλλού, σέρνει από τα μαλλιά αλλού,
το νιώθουμε όλοι.
Προς τα πού, μπορούμε μόνο να το μαντέψουμε.


Όμως ποιος;


Ποιος άλλαξε τα όνειρά μας μέσα σε πενήντα χρόνια;



.......